autor: Piotr Kuligowski

fot. wikimedia commons

Czym nie jest „Kapitał” Karola Marksa?

Mimo upływu 150 lat od wydania pierwszego tomu, „Kapitał” wciąż jest dziełem, które wyposaża nas w cały arsenał krytycznej refleksji na temat kapitalizmu. Dobre rozpoznanie terenu przeciwnika jest zaś pierwszym i koniecznym krokiem do tego, by go rozbroić.

Delacroix, "La liberté guidant le peuple" - źródło: wikimedia commons

Poza skostniałą demokrację, ku reprezentacji inkluzywnej

Czas przestać udawać, że parlamentaryzm w znanej obecnie formie to najlepszy ustrój, jaki kiedykolwiek wymyślono.

"Śmierć Dembowskiego", źr: wikimedia commons

Służba domowa i dezerterzy: ludowe historie Maksymiliana Melocha

W ciągu ostatnich kilku lat dostrzec można wzrost zainteresowania ludowymi i oddolnymi historiami w polskich badaniach nad przeszłością. Rzadko jednak pamięta się, że korzenie tej dziejopisarskiej tradycji w polskiej historiografii sięgają lat 30. XX w. Za jednego z prekursorów tego nurtu uznać można Maksymiliana Melocha – Żyda, komunistę, doktora historii Uniwersytetu Warszawskiego.

Święto Odmowy Pracy

Święto Odmowy Pracy

Kilka lat temu w czasie pierwszomajowej demonstracji dziennikarz jednego z lokalnych mediów zapytał mnie, jaki jest sens organizowania tego typu zgromadzeń, skoro większość Polaków woli tego dnia urządzać grilla, niż manifestować. Ku zdumieniu pytającego odpowiedziałem, że to właśnie beztroska dnia wolnego od pracy ilustruje rzeczywisty sens 1 maja. Od pierwszych dziesięcioleci XIX w. w lewicowych dyskursach afirmacja pracy wytwórczej splatała się z dążeniem do stworzenia warunków, które umożliwiłyby wyjście poza kondycję proletariacką. Wbrew pozorom, obie linie krytyki kapitalizmu, formułowane z tych perspektyw, były ze sobą komplementarne. Tym, co je do pewnego stopnia różniło i różni, jest ich czasowe ukierunkowanie. Podkreślanie wartości pracy jako takiej wymierzone było głównie przeciwko wyobrażeniom elit dawnego społeczeństwa, owym „klasom próżniaczym”, pogardzającym pracą fizyczną jako niegodnąCzytaj dalej >>>

autor 01/05/2017 5 komentarzy Komentarz dnia
fot. pixabay.com

Ekonomia polityczna kotleta schabowego

Autorzy książek o wegetarianizmie/weganizmie zazwyczaj interesują się przede wszystkim moralnymi aspektami wykorzystywania zwierząt, niechętnie wchodząc na pole ekonomicznych czy socjologicznych analiz. Z kolei historycy rzadko zapuszczają się w obszary kultury materialnej, której badanie wymaga wyjścia poza standardową analizę źródeł pisanych. „Społeczeństwo bez mięsa” przekracza oba te ograniczenia, oferując zarazem uargumentowane i nieszablonowe ujęcie tematu.

źródło: wikimedia commons

Luty 1917: niedokończona rewolucja

Rok 1917 to jeden z tych momentów w historii, gdy ludziom wydawało się, że nic nie jest przesądzone. Rewolucja wyzwoliła w społeczeństwie rosyjskim olbrzymią energię i niespotykaną wcześniej nadzieję, ale zarazem była początkiem serii politycznych tragedii, czyli problemów bez akceptowalnych rozwiązań.

Ikaria, źródło: wikimedia commons

Ruch ikaryjski i polityczne doświadczanie marzeń

Ikaryjczycy byli jednym z pierwszych masowych ruchów lewicowych w Europie. Choćby z tego powodu ich historia nie powinna być traktowana z lekceważeniem, z jakim współczesna lewica często podchodzi do opowiadania dziejów XIX-wiecznych socjalizmów utopijnych.

fot. wikimedia commons

Czy zdyscyplinują nas rózgi liktorskie?

Neofaszyści chętnie stroją się w szaty sprzymierzeńców ruchu pracowniczego. Spod chust z logo „Solidarności” wystają im jednak kołnierze brunatnych koszul, a sedno ich politycznej oferty pozostaje niezmienne.

Patroni wyklęci

Patroni wyklęci

Od transformacji ustrojowej mamy w Polsce do czynienia ze stalinizmem na opak: wraz z czasowym oddalaniem się od roku 1989 zachodzi proces zaostrzenia dekomunizacji.

autor 25/08/2016 2 komentarze Komentarz dnia
Słynny mural z 2007 na budynku byłej ambasady USA w Teheranie. Fot. flickr.com/ David Holt

Historia jako oskarżenie

Wyrok w imieniu sprawiedliwości dziejowej wydał sędzia Howard Zinn. Jaki był jego werdykt po dogłębnym rozpatrzeniu sprawy? Elity Stanów Zjednoczonych uznano za winne zarzucanych im czynów.

Giuseppe Pellizza da Volpedo, "Czwarte powstanie" (1901), źródło: wikimedia commons

Wiek Ludu

Wiek XIX nad Wisłą i Bugiem to nie tylko, a nawet nie przede wszystkim, walka o zachowanie polskości.

Mapa Utopii, źródło wikimedia commons

Rozszerzyć horyzont rzeczywistości. Morus i marzenia polityczne

Pół tysiąca lat temu Tomasz Morus napisał dzieło swego życia – „Utopię”, rozpoczynając jednocześnie nową epokę w intelektualnej historii Europy.

"Edward Dembowski podczas Powstania Krakowskiego" - anonimowa praca z XIX w., źródło: wikimedia commons

Rok 1846: Edward Dembowski i widmo komunizmu nad Krakowem

Krótkie powstanie na terenie Krakowa w lutym i marcu 1846 r. zdołało na moment rozerwać skorupę tego, co stare.

Osławiona "Rzeź galicyjska" Jana Lewickiego, źródło: wikimedia commons

Rok 1846: Jakub Szela, chłopska reakcja i kret rewolucji

Co można powiedzieć na temat rzezi galicyjskiej po 170 latach, które bynajmniej nie upłynęły w spokoju?