Wypadki, które miały miejsce w Stambule i Ankarze w nocy z piątku na sobotę były jednym z najgorzej przygotowanych i wykonanych przewrotów politycznych w ostatnich kilkudziesięciu latach. Nie trzeba być zawodowym psem wojny, by wiedzieć, że w celu przeprowadzenia zamachu stanu należy działać szybko i skutecznie, realizując nakreślony wcześniej scenariusz. Kluczową sprawą jest pewność, że siły, którymi dysponują puczyści, są spójne i zdolne do osiągnięcia przewagi nad zaskoczonym przeciwnikiem. Konieczne jest błyskawiczne podporządkowanie sobie mediów, uniemożliwienie masowych wystąpień ulicznych zwolenników starego porządku i sprawne aresztowanie dygnitarzy atakowanej władzy. Bliskowschodni kandydaci na puczystów mają w tym zakresie mnóstwo wzorów do naśladowania – ostatni, żeby nie szukać daleko, z 2013 r. z Egiptu.

Zupełnie co innego widzieliśmy wczoraj w Turcji. Patrząc na poczynania grupy wojskowych, która zbuntowała się przeciwko władzy Recepa Tayyipa Erdogana i jego partii AKP, można odnieść wrażenie, że mieliśmy do czynienia z akcją najemników pod dowództwem zblazowanego syna brytyjskiej baronesy, którzy próbują obalić rząd któregoś z państw Afryki równikowej. Była to jednak próba podjęta przez dowódców posiadających wieloletnią praktykę wojskową w ramach działań NATO.

Organizatorom przewrotu, który miał obalić Erdogana, wystarczyło animuszu i zdolności bojowej na ledwie kilka godzin. W tym czasie popełnili kilka kardynalnych błędów. Z niewiadomych powodów rebelianci nie zajęli redakcji jednej z głównych prorządowych gazet – „Sabah”, lecz obrali na cel opozycyjne media z koncernu Dogan Group. Ruch ten jest zresztą dowodem na to, że inicjatorem puczu raczej nie był duchowny Fethullah Gülen, którego Recep Tayyip Erdogan od kilku lat konsekwentnie oskarża o budowanie nad Bosforem siatki spiskowej przeszkadzającej mu w rządzeniu niewiele mniej niż „terroryści” z Kurdystanu. Dogan Group to bowiem medium przychylne właśnie rzeczonemu islamskiemu filozofowi. Puczystom nie udało się zjednoczyć wokół siebie nawet środowiska wojskowego, które tradycyjnie sprzyja opcji kemalistycznej, a więc socjaldemokratycznej partii CHP. Część jednostek w ogóle nie wyruszyła z koszar, inne zrobiły to asekuracyjnie i bez większej woli walki, wreszcie niektóre stanęły po stronie rządu. Podobnie mizerny był oddźwięk ze strony ulicy, która w przygniatającej większości sprzyjała minionej nocy obozowi prezydenta. Wojsko przegrywało kolejne batalie zarówno z siłami specjalnymi, jak i funkcjonariuszami policji państwowej. Pucz rozpoczął się o godz. 22:00, a ok. 3:00 Erdogan triumfalnie obwieszczał, że jego ludzie opanowali sytuację, zaś sprawcy zostaną bezwzględnie ukarani. Kara śmierci wprawdzie im nie grozi, nie ma jej obecnie w tureckim kodeksie karnym, ale przedstawiciele rządu już się odgrażają, że „nauczeni doświadczeniem” na pewno wprowadzą stosowne zmiany, żeby odstraszyć kolejnych kandydatów na puczystów.

Recep Tayyip Erdogan wyjdzie z tego całego zamieszania wzmocniony. Jest teraz nie tylko demokratycznie wybranym prezydentem i przywódcą również wyniesionej do władzy wolą ludu Partii Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP). Jest bohaterem, który obronił kraj przed zamachem stanu. W tym kontekście niewielkie znacznie ma fakt, że jednym z haseł, z którymi wojsko wyszło na ulicę, było przywrócenie zasad państwa prawa, systematycznie podkopywanych przez Erdogana w ciągu ostatniej dekady. Pucz był najlepszym prezentem, jaki mógł sobie przywódca z Ankary wymarzyć. Nic nie przeszkodziło mu już na drugi dzień przeprowadzić czystki wśród wśród sędziów i prokuratorów, którzy wraz z dziennikarzami stanowili dotąd jeszcze resztki demokratycznego systemu immunologicznego. Nic też nie zablokuje jego planów, by wyrzucić z wojska ostatnich oficerów, którzy nie są entuzjastami AKP i chcieliby zachowania świeckiego państwa. Teraz każdego będzie można wsadzić do więzienia pod zarzutem próby działania antypaństwowego, wspierania terroryzmu czy próby destabilizacji kraju. Nieudolny zamach spadł Erdoganowi z nieba i sprawił, że w ciągu ostatnich 24 godzin zrobił wielki krok w kierunku niepodzielnych rządów.

Nieudolność ta skłoniła wielu komentatorów do snucia podejrzeń o zaaranżowaniu całej sytuacji przez obóz prezydenta. Celem takiego działania miało być uzyskanie przyzwolenia społecznego na kolejne ograniczenia demokracji oraz represje, dzięki którym możliwe będzie usunięcie przeciwników politycznych. Takie teorie pojawiały się już wcześniej, m.in. przy okazji krwawego zamachu w mieście Suruc, przy granicy z syryjskim Kurdystanem, gdzie niemal dokładnie rok temu bomba zamachowca zabiła kilkudziesięciu działaczy kurdyjskich. Media donosiły wówczas o swobodnym przepływie bojowników Daesz w obszarze przygranicznym, a nawet o istnieniu bazy szkoleniowej dżihadystów na terytorium Turcji. Mówiono, że Ankara miała swój interes w tym, by ulice Suruc spłynęły kurdyjską krwią. Pogłoski o cynicznych poczynaniach MIT (tureckie służby specjalne) były słyszalne również po krwawych zamachach w Stambule i Ankarze w ciągu ostatniego roku. Erdoganowi miało zależeć na zastraszeniu własnego społeczeństwa przed nadchodzącymi wyborami, w których AKP grało ostro nutą antykurdyjską i militarną, aby pozyskać elektorat nacjonalistów. Prezydentowi właściwie z automatu przypisuje się współudział w każdym kolejnym akcie terroru na terytorium jego kraju. Być może kiedyś się dowiemy jak było naprawdę, teraz natomiast wiele wskazuje na to, że turecka armia miała wiele powodów do tego, by próbować przejąć kontrolę nad przebiegiem politycznych wypadków, który od dłuższego czasu przyjmował niebezpieczny dla jej autonomii kierunek. Sęk w tym, że zrobiła to tak nieudolnie, że rządami wzmocnionego zwycięstwem Recepta Tayyipa Erdogana świat będzie się zmagał raczej dłużej niż krócej.

Komentarze

Redakcja nie zgadza się na żadne komentarze zawierające nienawistne treści. Jeśli zauważysz takie treści, powiadom nas o tym.
  1. No niestety.Początkowo liczyłem,że wreszcie obalą tego islamistycznego obskuranta chcącego dyktatury i zostania nowym sułtanem.Około północy już wiedziałem.Krańcowa nieudolność albo inscenizacja – pucz skazany na upadek.A tego,że to inscenizacja dowiodły fakty: „puczyści” utrzymujący, że „wydawało im się,że to ćwiczenia NATO”, to że Erdogan mógł swobodnie przemawiać i tak szybko udał się na lotnisko a wreszcie fakt,że tak szybko wskazał „winnych” – w tym ponad 2 tysiące SĘDZIÓW. Sprawa jest więc tak grubymi nićmi szyta,że każdy to przejrzy,co nie zmienia faktu – nie ma jak obalić teraz tego dyktatora.

    Na szczęście w Polsce takich prób nie będzie.Armia owszem – nawet gdyby naprawdę zechciała obalić rząd kompletnie by nawaliła,rzecz w tym,co w międzyczasie skłonni byliby zrobić niezadowoleni obywatele.I rządzący o tym wiedzą.

  2. Teza wysuwana przez autora jest jedną z powtarzanych w komentarzach. W prasie amerykańskiej stanowcze odrzucenie jakichkolwiek powiązań. Warto rzucić okiem na prasę izraelską, która wyraża obawę, jak pucz wpłynie na współpracę wojskową w przyszłości. Dociekliwym radzę poszperać, gdzie i skąd kierowali zamachem puczyści. Porównywalna nieudolność w ostatnich czasach, ale z brzemiennym skutkiem, to nieudany pucz w Moskwie w 1991 roku. No tak. Ale wtedy sprawdziła się część rosyjskiego przysłowia,że wodki nie pieriepjosz. A co brali Turcy?

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Zobacz także

Covid-19 a postawa lewicy

Na Portalu Strajk ukazał się wczoraj tekst Gavina Rae Koronawirus: pandemia nie gaśnie, kt…